Sivrihisar - Surp Yerorturyan Kilisesi

SİVRİHİSAR SURP YERORTUTYUN ERMENİ KİLİSESİ 
Dostlar eğer yolunuz bir gün Eskişehir Sivrihisar'a düşerse mutlaka ziyaret etmeniz gereken tarihi yapılardan birisi de Surp Yerortutyun Ermeni Kiliseli olmalı. Bina mükemmel bir şekilde korunmuş. Şu anda bile kullalınacak durumda. Yeniden tamir ve bakımlardan sonra kilise yeniden kullanılabilecek duruma gelmiş. Sivrihisar Belediyesi de burada kültürel etkinlikler düzenliyormuş.
Etrafındaki yapılar korunamamış ama kilese tüm özellikleri ile en iyi şekilde korunmuş. Kilisenin bulunduğu alanda 1650 yılında daha küçük bir ermeni kilisesi vardır.
1853-1854 yıllarında Kırım savaşı sırasında savaşın yıkıcı etkisinden Anadolu’ya kaçanlar arasında Kırım Ermenileri de vardı. Bunlardan yaklaşık 4500 kişilik bir grup Sivrihisar’a yerleştirilirler. Artık Sivrihisar Ermeni nüfusu artmıştır. Dolayısı ile okul ve ibadethane ihtiyaçları doğmuştur. 
1881 yılında burada daha önce 1650 yılında yapılmış olan kilise yıkılır ve büyütülerek bugünkü kilise yapılır. Kiliseye Surp Serortutyun ismi verilir. Anlamı Kutsal Üçlü (Üçlü’den kasıt Baba, Oğul, Kutsal Ruh) 
Kilise 1916 yılına kadar kullanılmıştır. 
Kilise şu anda kültürel faaliyetler için kullanılmaktadır. 
------------------------------------
Sivrihisar’da Ermeni varlığı nasıldı, şimdi de kısaca ona değinelim. İlgi duyanlar değişik kaynaklardan daha fazla bilgiye ulaşırlar. Google amcaya da sorabilirsiniz. 
Sivrihisar’da Selçuklu ve Osmanlı devletleri zamanında çok Ermeni yaşardı. 13. 14. 15. 16. Yüzyıllarda nüfusun nerede ise yarısı Hristiyandı. Hıristiyan nüfusun da 1/3’i Ermeni idi. 
1909 yılı salnamelerinde Sivrihisar kazasında köyleri ile birlikte toplam 32.367 Müslüman, 4.177 Hıristiyan, 184 Musevi vatandaş yaşıyormuş. 4.177 Hristiyan’ın 1.392si Ermeni; 2.785’i Rum (Pek çok Türk Hristiyan da Müslüman olmadıkları için Rum olarak kayıtlara geçmiş.) 
2016 yılında Sivrihisar Ermenileri pek çok ilde olduğu gibi Halep’e tehcir/sürgün edilirler. 
Cumhuriyet kurulduktan sonra çok azı geri dönerler. Dönen aileler de Sivrihisar’da kalmayıp ya İstanbul’a ya da diğer ülkelere giderler.